Menu

Valpreventie bij ouderen: veilig en zelfstandig thuis

Valpreventie helpt ouderen om vallen te voorkomen en langer veilig thuis te blijven wonen. Dat begint met inzicht in de risico’s: een gladde badkamer, een donkere overloop, losse kleedjes, minder spierkracht, medicijngebruik of onzekerheid bij het traplopen. Door uw woning, dagelijkse gewoontes en mobiliteit stap voor stap veiliger te maken, verkleint u de kans op een val.

Jaarlijks vallen ongeveer één miljoen 65-plussers in Nederland. Elke vier minuten belandt een oudere na een val op de spoedeisende hulp. Veel valincidenten gebeuren in of rond het huis. Juist daarom is het belangrijk om risico’s op tijd te herkennen en aan te pakken.

Op deze pagina leest u wat valpreventie is, waarom het belangrijk is, welke maatregelen helpen en hoe u uw woning veiliger maakt.

corrie valpreventie

Ik wist niet waar ik moest beginnen”

Ik had niet verwacht dat een valpreventiegids zoveel zou opleveren. In één middag wist ik welke plekken in huis aandacht nodig hadden.

Corrie van den Berg, Zwolle

Wat is valpreventie?

Valpreventie betekent dat u maatregelen neemt om de kans op vallen te verkleinen. Dat kan gaan om aanpassingen in huis, oefeningen voor balans en spierkracht, betere verlichting, veilige schoenen, medicatiecontrole of hulpmiddelen zoals wandbeugels, antislipmateriaal, een rollator of een traplift.

Omdat de oorzaak van vallen per persoon verschilt, is goede valpreventie altijd persoonlijk. Iemand die vooral duizelig is bij het opstaan heeft andere maatregelen nodig dan iemand die moeite heeft met traplopen of bang is om te vallen.

Valpreventie helpt u om:

  • de kans op struikelen, uitglijden of vallen te verkleinen;
  • met meer zekerheid door huis te bewegen;
  • dagelijkse activiteiten veiliger te blijven doen;
  • langer zelfstandig thuis te blijven wonen;
  • meer rust te ervaren voor uzelf en uw naasten.

Waarom is valpreventie bij ouderen belangrijk?

Veel mensen denken pas aan valpreventie nadat er iets is gebeurd. Toch is het juist belangrijk om eerder in actie te komen. Een val lijkt soms onschuldig, maar kan grote gevolgen hebben. Denk aan botbreuken, kneuzingen, hoofdletsel of een ziekenhuisopname.

Ook de angst om opnieuw te vallen kan veel invloed hebben. Wie bang is om te vallen, gaat vaak minder bewegen. Daardoor nemen spierkracht, balans en vertrouwen juist verder af. Zo kan een negatieve spiraal ontstaan.

Met valpreventie blijft u actief, zelfstandig en met vertrouwen wonen in uw eigen huis. Het is een belangrijke stap om uw veiligheid, comfort en zelfstandigheid te behouden, nu en in de toekomst.

Wat kan valpreventie voor u betekenen?

  • Minder kans op valincidenten
  • Meer zelfvertrouwen in huis
  • Veiliger bewegen, douchen en traplopen
  • Langer zelfstandig wonen
  • Beter voorbereid op de toekomst

Waarom vallen ouderen vaker?

Ouderen vallen meestal niet door één oorzaak, maar door een combinatie van persoonlijke factoren en risico’s in de omgeving. Daarom is het belangrijk om goed te kijken naar de situatie in huis én naar de gezondheid en mobiliteit van de persoon zelf.

Persoonlijke oorzaken van vallen

Persoonlijke oorzaken hebben te maken met uw lichaam, gezondheid of gedrag. Voorbeelden zijn:

  • minder spierkracht;
  • verminderde balans of coördinatie;
  • slecht zicht;
  • duizeligheid;
  • lage bloeddruk;
  • bijwerkingen van medicijnen;
  • chronische aandoeningen zoals artrose, Parkinson of dementie;
  • moeite met lopen;
  • angst om te vallen;
  • te snel opstaan of haasten;
  • minder beweging.

Merkt u dat u vaker struikelt, duizelig bent of onzeker loopt? Bespreek dit dan met uw huisarts of fysiotherapeut. Zij kunnen helpen om de oorzaak te achterhalen.

Omgevingsgebonden oorzaken van vallen

Omgevingsgebonden oorzaken hebben te maken met de inrichting van uw woning of de ruimte om u heen. Denk aan:

  • losliggende kleedjes;
  • snoeren op de vloer;
  • gladde vloeren;
  • hoge drempels;
  • slechte verlichting;
  • obstakels in looproutes;
  • een gladde badkamer;
  • een smalle of steile trap;
  • geen stevige leuning;
  • spullen op de trap of overloop;
  • slecht passende schoenen of pantoffels.

Veel van deze risico’s zijn met kleine aanpassingen te verminderen.

valpreventiegids aanvragen

Otolift Langer Thuis

De vernieuwde valpreventiegids is nu gratis beschikbaar

Een praktische gids van 36 pagina’s met concrete tips, oefeningen van fysiotherapeuten en een checklist om uw woning stap voor stap veiliger te maken.

Wat u van de gids kunt verwachten:

  • Praktische tips voor veilig thuis wonen
  • Inzicht in uw persoonlijke situatie
  • Handige tools zoals tests en checklists
  • Alleen informatie waar u echt iets aan heeft

U ontvangt de gids binnen vijf minuten in uw inbox.

"*" geeft vereiste velden aan

Aanmelden voor de valpreventie nieuwsbrief
Hidden
MQL
Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Geen verplichtingen, volledig vrijblijvend.

traplopen risico test

Trapveiligheid als onderdeel van valpreventie

Traplopen hoort voor veel mensen bij het dagelijks leven. Toch kan de trap een groot risico worden wanneer lopen moeilijker gaat. Denk aan pijnlijke knieën, minder kracht in de benen, duizeligheid, kortademigheid of onzekerheid bij het afdalen.

U kunt de trap veiliger maken door:

  • de trap goed te verlichten;
  • losse spullen weg te halen;
  • antislip aan te brengen;
  • stevige leuningen te gebruiken;
  • rustig te lopen;
  • geen wasmand of zware spullen te dragen tijdens het traplopen.

Wanneer traplopen niet meer veilig voelt, is het verstandig om naar een blijvende oplossing te kijken. Een traplift kan helpen om veilig boven en beneden te komen zonder de trap zelf te hoeven lopen.

Wanneer schakelt u hulp in?

Valpreventie kunt u voor een groot deel zelf oppakken, maar soms is professioneel advies belangrijk. Neem contact op met uw huisarts of fysiotherapeut als u:

  • recent bent gevallen;
  • bang bent om te vallen;
  • vaak duizelig bent;
  • moeite heeft met lopen of opstaan;
  • minder goed ziet;
  • medicijnen gebruikt die duizeligheid kunnen veroorzaken;
  • merkt dat uw balans achteruitgaat;
  • onzeker wordt bij traplopen;
  • hulpmiddelen gebruikt die niet goed meer passen.

Gaat het vooral om veilig traplopen of langer thuis blijven wonen? Dan kunt u gratis thuisadvies aanvragen bij Otolift. Een adviseur bekijkt samen met u welke oplossing past bij uw trap, woning en situatie.

Valpreventie cursus voor ouderen

Er bestaan verschillende cursussen die gericht zijn op valpreventie voor ouderen. Een aantal van deze cursussen is erkend door het RIVM. Bij de groepscursus ‘In Balans’ krijgt de oudere voorlichting over de oorzaken van vallen en worden er bewegingsoefeningen geleerd. De groepscursus ‘Vallen Verleden Tijd’ richt zich juist op het aanleren van de juiste valtechnieken: valtraining voor ouderen. Ook bestaan er thuisoefenprogramma’s, zoals het Otago Oefenprogramma. Deze cursus bestaat uit oefeningen die de beenspieren versterken en het evenwicht verbeteren. Welke valpreventie cursus voor ouderen het meest geschikt is, hangt onder andere af van de persoonlijke wensen en lichamelijke beperkingen.

Mevrouw doet verschillende valpreventie oefeningen, om te leren hoe ze valpartijen moet voorkomen.

De Factsheet ‘Effectiviteit van lichamelijke oefeningen bij valpreventie’ laat zien dat het volgen van een beweegprogramma (ook wel valpreventie cursus) het valrisico van thuiswonende ouderen met 21% verlaagt. Beweegprogramma’s waarbij de nadruk gelegd wordt op het verbeteren van de balans en waarbij minimaal 3 uur per week wordt geoefend, verlagen het risico om te vallen met 39%.

Valpreventie oefeningen

Om vallen bij ouderen te voorkomen, is het belangrijk dat 65-plussers voldoende bewegen. Daarom bestaan er verschillende oefeningen die individueel of in groepsverband gevolgd kunnen worden. Veel oefeningen zijn gericht op afzonderlijke lichaamsdelen, zoals de benen, de voeten en enkels en de bekken. Ook bestaan er oefeningen voor het verbeteren van de balans. Oefeningen zijn bijvoorbeeld:

1. Opstaan uit een stoel

Neem plaats op een stoel. Schuif iets naar voren en zet de voeten stevig op de grond. Duw de zolen van de voeten naar beneden en buig de liezen naar voren. Neem een skihouding (de voeten uit elkaar, de knieën licht gebogen) aan om veilig op te staan.

2. Sterke benen

Neem plaats op een stoel. Strek één been vooruit en trek uw tenen naar u toe. Tel tot 8 en laat uw tenen weer van u af wijzen. Doe dit 8 keer en herhaal de oefeningen dan met uw andere been.

Vallen bij ouderen voorkomen met valpreventie

Welke valpreventie aanpak het best werkt, hangt dus af van meerdere zaken. Het is belangrijk om eerst te achterhalen waarom iemand valt. Zo kan de oorzaak gericht opgelost worden. Samen met een zorgmedewerker, zoals de huisarts of fysiotherapeut, kunnen valpreventie maatregelen opgesteld worden. Dit kan bestaan uit deelname aan een cursus of valtraining voor ouderen, een aanpassing van de medicijnen of de aankoop van hulpmiddelen. De juiste combinatie van valpreventie interventies en valtraining behoedt ouderen voor vervelende valongevallen.

Meer over gezondheid

Of ga terug naar het thema: Gezondheid